ثروت زایی

وبلاگی برای افزایش ثروت و درآمد شما

راه‌های موفقیت در کسب و کار خانوادگی
ساعت ٥:٥٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٧/٢٢   کلمات کلیدی: موفقیت در کسب وکار ،کسب و کار ،کسب و کار خانوادگی

ابوالفضل ولی‌زاده
Abf.valizadeh@Gmail.com

مدرس کار آفرینی  ارزش آفرینی
منبع: دکتر رضا زعفریان/ میثاق تصوری (کسب و کار خانوادگی موفق) دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران/ چاپ اول؛ پاییز 1386

مقدمه
امروزه استراتژی توسعه کارآفرینی، یکی از مهمترین و کاربردی ترین استراتژی های توسعه اقتصادی جوامع تلقی می شود از این رو در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه فعالیت‌های کارآفرینانه به طور مستمر مورد ارزیابی قرار می گیرد
کارآفرینی در تعریف عام، ایجاد هر گونه کسب و کار همراه با خطر پذیریست، که کسب و کار خانوادگی از آن جمله است
تعریف و اهمیت کسب و کارهای خانوادگی
کسب و کار خانوادگی از دو سنگ بنای «کسب و کار» و «خانواده» به وجود آمده است.این ترکیب، سبب ایجاد هم افزایی میان «کسب و کار» و «خانواده» خواهد شد و از این روست که اهمیت دو چندان دارد. مدیریت مناسب در هر یک از این سنگ بناها به صورت مستقیم بر دیگری تأثیر خواهد گذاشت و این ویژگی سبب می شود تا مفهوم جدیدی برای مدیریت کسب و کار خانوادگی شکل گیرد
صاحبان چنین کسب و کارهایی علاوه بر داشتن مهارتهای مدیریتی و کارآفرینی باید از مهارت های زندگی مانند ارتباطات نیز در سطح عالی برخوردار باشند
راه اندازی کسب و کار موفق خانوادگی، علاوه بر ایجاد درآمد برای اعضای خانواده سبب بهبود روابط میان اعضاء و کاهش مسائل و مشکلات اجتماعی برای خانواده ها خواهد شد
جایگاه کسب و کارهای خانوادگی در اقتصاد کشورها
کسب و کار خانوادگی را می توان بخش بزرگی از کارآفرینی و اقتصاد جوامع دانست، زیرا در بررسی‌های به عمل آمده بزرگترین منابع سرمایه‌گذاری های غیر رسمی برای راه اندازی کسب و کار اعضای خانواده ،دوستان و بستگان هستند
در ایران نیز کسب و کارهای خانوادگی در زندگی روزمره مردمان عجین شده است، به گونه ای که در ساختار زندگی آنان، نمونه های زیادی از کسب و کارهای خانوادگی «هر چند بدون سازماندهی» به چشم می خورد
کسب و کارهای خانوادگی در دیگر کشورها
کسب و کارهای خانوادگی یکی از بخش های مهم اقتصاد کشورهای پیشرفته هستند. در آمریکا بیش از 80 درصد کسب و کارها توسط خانواده ها کنترل می شود؛ و بیش از 60 درصد نیروی کار آمریکا برای کسب و کارهای خانوادگی کار می کنند، کسب و کارهای خانوادگی دارای روح کارآفرینانه و نشانگر آرزوها و رویاهای بسیاری از افراد برای استقلال، فعالیت خانوادگی، غرور و ثروت هستند
به همین ترتیب در اروپا و آمریکای جنوبی و مرکزی ، کسب و کارهای خانوادگی بر ساختار اقتصاد حاکم هستند و بخش مهمی از اقتصاد بسیاری از کشورها را کنترل می کنند. از اینرو می توان کسب و کارهای خانوادگی را بخش مهمی از اقتصاد جهانی دانست
متأسفانه نرخ موفقیت در اینگونه کسب و کارهای کار آفرینانه به طور کلی پایین است. تخمین ها نشان می دهد 70-80 درصد کسب و کارهای خصوصی طی چهار تا پنج سال اولیه‌ی حیاتشان شکست می خورند و کمتر از 10 درصد آنها بیش از 10 سال دوام می آورند. آمارهای کسب و کارهای خـانوادگی نشـان می دهد کـه کمتر از یک سوم آنها با موفقیت بـه نسل دوم خـانواده انتقـال می یابند
تفاوت کسب و کار خانوادگی و غیر خانوادگی
آنچه کسب و کار خانوادگی را از کسب و کار غیر خانوادگی متمایز می سازد، پیچیدگی های اضافه شده‌ی ناشی از نظام های خانوادگی است که باعث می شود اغلب کسب و کارهای خانوادگی به گونه ای متفاوت عمل کنند، استراتژی های خود را تعیین و تصمیم گیری کنند. معمولاً نیازها، آرزوها و نگرانی های خانواده بر تصمیم گیری های کسب و کار تأثیر می گذارند. نظام‌های خانوادگی و روش‌های مورد استفاده برای ارتباط برقرار کردن یا یکدیگر و تصمیم گرفتن، همه می توانند در تصمیمات کسب و کار تأثیر گذار باشند. این زیبایی و چالش مدیریت کسب و کار خانوادگی است
نقش مدیریت در کسب و کار خانوادگی
رهبر کسب و کار خانوادگی نه تنها باید مسؤولیت مدیریت کسب و کار را به عهده داشته باشد، بلکه چنانکه بخواهد درکسب و کار خانوادگی خود موفق باشد، باید نظام های خانواده را نیز مدیریت کند
پنج اصل جهت راه اندازی کسب و کار خانوادگی موفق اگر به صورت پیشگیرانه، کسب و کار و خانواده را با هم مدیریت کنید، احتمال موفقیت بیشتر خواهد بود
 برای اینکه کسب و کار خانوادگی را با موفقیت مدیریت کنید، باید این واقعیت را بپذیرید که در کسب و کارتان دائماً مسائل خاص کسب و کار خانوادگی رخ می دهد. به این ترتیب که مسائل خانوادگی بر کسب و کار تأثیر می گذارند و مسائل کسب و کار نیز بر هر عضو خانواده به گونه ای متفاوت اثر می گذارند 
 در مدیریت مسائل کسب و کار خانوادگی، به یک چارچوب تحلیلی یا الگو نیاز دارید که رویکردهای مختلف و متغیر کسب و کار، خانواده ،کارکنان و سهامداران غیر عضو خانواده را «در صورت وجود» در نظر بگیرد
 برای مدیریت موفق یک کسب و کار، به فرآیندی نیاز دارید که بتوانید بحث ها و اختلافات مسائل کسب و کار خانوادگی را مدیریت کنید
 فرآیند مدیریت موفق کسب و کار، باید مبتنی بر ارزشهای کلیدی باشد که برای شما و خانواده تان مهم هستند و به تقویت آنها کمک کند. ارزشهای خانواده یک عامل مهم در غلبه بر حسادت ها، هم چشمی ها و خواسته های مالی شخصی می باشد
تعامل خانواده و کسب و کار
خانواده و کسب و کـار، دو مجموعه ی پویای منحصر به فرد و در حال تغییر هسـتند، هر کدام از آنها سرگذشت، چالش ها، قوت ها، ضعف ها، فرصت ها و تهدیدهای خاص خود را دارا هستند. کسب و کار خانوادگی، تأثیر متقابل این دو مجموعه ی پویاست
بعید است که خانواده و کسب و کار مجموعه ای ایستا باشند. آنها همواره در حال تغییر هستند. افزایش سن اعضای خانواده، رفتن به دانشگاه، ازدواج، بچه دار شدن، خرید خانه، پیری، بیماری ، طلاق، رقبای جدید، استعفای کارکنان، تغییرات مشتریان و مشکلات در حال افزایش نمونه هایی از تغییرات خانواده هستند 
این تغییرات- تغییرات خانواده و تغییرات کسب و کار- همواره وجود دارند و باعث ایجاد مسائل کسب و کار خانوادگی می شوند. این مسائل باید مدیریت شوند تا احتمال موفق ماندن کسب و کار و سازگار ماندن خانواده افزایش یابد
چالش های مدیریت در کسب و کار خانوادگی
پیچیدگی مسائل و رویکردهای متفاوت افراد، به نقش های مختلف آنها در خانواده و کسب و کار بستگی خواهد داشت. این رویکردهای مختلف چالش های مدیریت کسب و کار خانوادگی را نشـان می دهد
سؤالات کلیدی قبل از شروع کسب و کارهای خانوادگی جهت جلوگیری از بروز چالش ها
 کدام یک از اعضای خانواده باید به کسب و کار بپردازند؟ چگونه باید عملکرد آنها ارزیابی گردد؟
 چه کسی باید در کسب و کار خانوادگی سهام داشته باشد؟ هنگامی که یک نفر از خـانواده جـدا می شود، چه تدبیری باید برای سهام او اندیشید؟ 
 آیا کسب و کار خانوادگی باید سود سهام بپردازد؟ آیا کسب و کار خانوادگی باید برنامه ای برای پس گرفتن سهام خود داشته باشد؟
 چه کسی باید عضو هیأت مدیره باشد؟
 چگونه برای مدیر عامل جانشین انتخاب می کنید؟ در چه صورتی جانشین مدیر عامل کنونی باید از میان اعضای خانواده باشد؟ و در چه صورتی باید فردی خارج از اعضای خانواده برای جانشینی انتخاب شود؟
 گروهی از سهامداران خانواده که در کسب و کار مشغول به کار نمی باشند، چه مزایایی دریافـت می کنند؟ چگونه آنها را در ارتباط با کسب و کار نگاه می دارید؟
کدام یک از اعضای خانواده می توانند در جلسات سهامداران شرکت کنند؟
با نگاهی اجمالی، مشخص می شود که اکثر مسائل کسب و کارهای خانوادگی در یکی از چهار دسته ی زیر قرار می گیرند
 مسائل مالی و مسائل ناشی از برخورد نا برابر در واگذاری کسب و کار به افرادی از نسل های دیگر خانواده؛
 مسائل مالی و مسائل ناشی از برخورد نابرابر با اعضای یک نسل خانواده در انجام امور کسب و کار؛. حمایت، جانب داری و ارائه مزیتهای خاص و خارج از عرف کسب و کارهای غیر خانوادگی و شرایط بازار به برخی از اعضای خانواده و یا تمامی آنها ؛
 حسادت و رقابت اعضای خانواده برای به رسمیت شناخته شدن، جلب محبت و کسب پول
اینها مسائل رایجی هستند که احتمالاً همه ی کسب و کارهای خانوادگی با آن مواجه می شوند.شما می توانید از تجربیات دیگران یاد بگیرید. اکثر کسب و کارهای خانوادگی با مسائل و چالش های مشابهی برخورد می کنند. ما از اختلاف خانواده ها نیز می توانیم درس های خوبی بگیریم
توصیه هایی جهت موفقیت در کسب و کار خانوادگی
امیدوارم شما با به کارگیری مطالب ذیل یاد بگیرید که چگونه با مسائل کسب و کار خانوادگی برخورد کنید
 تغییر در ذهنیتتان – یعنی فهمیدن و پذیرفتن این واقعیت که مسائل کسب و کار خانوادگی اتفاقی خواهند افتاد، عادی هستند و با رشد کسب و کار و توسعه ی خانواده و افزایش سن آنها تغییر خواهند کرد
 تغییر در دیدگاهتان- روشهایی که شما براساس آن دربـاره ی مسـائـل کسب و کـار خـانوادگی فـکر می کنید و پذیرش آنکه شما باید دیدگاه های متفاوت افراد مختلف را در نظر بگیرید؛
 تغییر در فرآیندهایتان – ساختارها و قوانینی که شما برای مدیریت پیشگیرانه کسب و کار خانوادگی به کار می گیرید
 تغییر در ارزش های خانواده‌- ارزش هایی که به دنبال آن هستید تا به خانواد خود آموزش دهید و می خواهید تا بر هم چشمی‌های فردی و حسادت ها و منافع مالی شخصی غلبه کند
نتیجه گیری 
با توجه به مطالب ارائه شده می توان گفت که
 شما نمی توانید مسائل کسب و کار خانوادگی را با روشی یکسان، همانطوری که اکثر کارآفرینان برخورد می کنند ، مدیریت کنید؛
 فرآیند دریافت نظر اعضای خانواده، روش برقراری ارتباط با اعضای خانواده و شیوه ی بحث کردن در مورد موضوعی خاص و حصول به یک توافق جمعی به اندازه ی خود مسأله ی پیش آمده برای خانواده و راه حل آن با اهمیت است؛ 
 مسائل کسب و کار خانوادگی پیچیده هستند و زمان می برد تا اعضای خانواده با آن کنار بیایند و آن را درک کنند؛
 مدیریت پیشگیرانه مسائل کسب و کار خانوادگی بهتر از مدیریت انفعالی است؛
 ارزش هایی نظیر احترام، درستی، عدالت، محبت و خدمتگزاری به یکدیگر پایه و اساس رسیدن به نتایجی است که در دراز مدت به نفع کسب و کار و خانواده است؛
 توجه کردن محترمانه به نظرات اعضای خانواده مهمتر از یک پاسخ سریع یا یک راه حل سریع است. در اغلب موارد مسائل خانوادگی عمیق تری وجود دارند که نیاز به بررسی دارند و باید در نظر گرفته شوند
حال با توجه به شرایط اقتصادی حاکم بر کشور  باید امیدوار باشیم بتوانیم با رشد و توسعه کارآفرینی بویژه کسب و کارهای خانوادگی راهبردی اثر بخش برای رویارویی با بسیاری از چالش ها و مشکلات کسب و کار مانند ارائه کالا و خدمات با کیفیت بالا و قمیت پائین تر ارائه دهیم